اتاق خبر - Sat Jul 01 13:20:21 IRDT 2017 نمایش خبر

رشد صنایع شیمیایی چین در چارچوب سیاست حمایت از صنایع پایین‌دستی

چین به عنوان کشوری در حال توسعه که به لحاظ تاریخی سیاست های اقتصادی فعالانه ای را دنبال کرده است مثال خوبی از پایداری سیاست های حمایتی از صنایع پایین دستی بعد از پیوستن به سازمان جهانی تجارت در راستای خلق ارزش افزوده بالاتر و تامین مواد اولیه بازار داخل ب

به گزارش اتاق خبر، به نقل از اتاق ایران، ایران با داشتن دومین، و به تعبیری اولین، ذخائر گازی دنیا، چهارمین ذخائر نفتی دنیا و قرار داشتن در بین 10 کشور اول معدنی دنیا درکنار موقعیت ممتاز ژئوپلیتیک خود، این امکان بالقوه را دارد که به یکی از قطبهای تولید و صادرات محصولات شیمیایی جهان تبدیل شود. منظور از محصولات شیمیایی در این مقاله، فقط مواد اولیه و پایه پتروشیمیایی و معدنی نیست بلکه، کل زنجیره تولید محصولات شیمیایی تا سطح پیشرفته ترین و بالاترین ارزش افزوده است. مشکل اصلی این است که سیاست یک پارچه، جامع و بلند مدتی برای سوق دادن جریان سرمایه گذاری و تولید در کشور به مسیر صنایع مکمل و مولد ارزش افزوده بیشتر وجود ندارد. زنجیر مزیتها، مشوقها و حمایتها زمانی که به صنایع مکمل در پایین دست تولیدات مواد اولیه پتروشیمی می رسد، قطع یا بسیار نحیف و غیر قابل اتکا می شود و انگیزه و جسارت لازم را برای سرمایه گذاران داخلی و خارجی بوجود نمی آورد. نگارنده در یک مطالعه عمومی، ریل گذاری سیاستی چین، به عنوانی موفقترین کشور در حرکت سریع و پیوسته به سمت ایجاد، تقویت و تکثیر صنایع مکمل و پایین دستی صنایع پایه را تشریح نموده است. در این مقاله سعی شده است تا با تأملی بیشتر به مسیر رشد صنایع شیمیایی چین پرداخته شود. 
 

یک حقیقت مهم و قابل توجه در تجارت جهانی در طی چند دهه گذشته کاهش قابل توجه در مهمترین ابزار سیاست تجاری یعنی تعرفه واردات بوده است. بیشتر این کاهش در تعرفه واردات به مذاکرات تجاری چندجانبه طی فرایند پیوستن به سازمان جهانی تجارت مربوط می شود که طی آن دولت ها متعهد به کاهش تعرفه واردات شده اند. اما کاهش در تعرفه ها به معنی از بین رفتن سیاست تجاری فعال در دولت ها نبوده است و حمایت از صنایع با ارزش افزوده بالاتر جایگزین سیاست های تجاری خصوصا تعرفه ها شده است. این موضوع برای کشورهای در حال توسعه که به لحاظ تاریخی یکی از مهمترین ابزارهای استراتژی صنعتی آنها استفاده از تعرفه‌های بالا برای کالاهای نهایی بوده است مهم و راهگشا بوده است. 
 

چین به عنوان کشوری در حال توسعه که به لحاظ تاریخی سیاست های اقتصادی فعالانه ای را دنبال کرده است مثال خوبی از پایداری سیاست های حمایتی از صنایع پایین دستی بعد از پیوستن به سازمان جهانی تجارت در راستای خلق ارزش افزوده بالاتر و تامین مواد اولیه بازار داخل بوده است. پیوستن چین به سازمان جهانی تجارت مزیت قابل توجه دسترسی به بازار جهانی به خصوص امریکا را برای چین هموار کرده است که با تعهد دولت برای کاهش تعرفه ها همراه بوده است. هر چند که کاهش تعرفه ها به کمتر از سطوح تعهد شده به سازمان جهانی تجارت، به طور ویژه برای کالاهای نهایی، انجام شده است اما سیاست حمایتی چین از صنایع با ارزش افزوده بالاتر از بین نرفته است و تنها شکل دیگری به خود گرفته است. این تغییر سیاست حمایتی در راستای ایجاد انگیزه برای خلق ارزش افزوده بالاتر، گذار از سیاست حمایتی تعرفه‌های بالا برای کالای نهایی وارداتی به سیاست حمایتی کاهش نرخ بازپرداخت مالیات بر ارزش افزوده و اعمال تعرفه صادراتی برای مواد خام مورد استفاده در صنایع پایین دستی بوده است. یکی از صنایعی که در دوره بعد از پیوستن چین به سازمان جهانی تجارت رشد خیره کننده ای را تجربه کرده است صنعت محصولات شیمیایی[1]بوده است که به طور ویژه مورد توجه دولت چین در برنامه های پنج ساله بوده است و مشخصاً ایجاد انگیزه برای عرضه مواد خام برای تامین تقاضای بازار داخلی و خلق ارزش افزوده بالاتر در داخل کشور نموده است. 
 

صنعت محصولات شیمیایی و پتروشیمی در چین از صنایع مهم بنیادین این کشور به حساب می آید. در نهمین برنامه پنج ساله (سالهای 1996 تا 2000) صنعت پتروشیمی در قلب برنامه توسعه اقتصادی چین قرار گرفت. در سال 1996 واردات محصولات شیمیایی دارای ارزشی بیش از 18 میلیارد دلار بود که 16 درصد از ارزش کل کالاهای صنعتی[2]وارداتی و 13 درصد از ارزش کل کالاهای اساسی[3]وارداتی را شامل می شد. هدف چین رسیدن به خود کفایی در تولید و تامین تقاضای فزاینده داخلی در محصولات شیمیایی بود که از طریق مداخلات مستقیم و غیر مستقیم دولت پیگیری می شد. مداخله مستقیم دولت در توسعه صنعت از طریق برنامه سرمایه گذاری دولت دنبال می شد و مداخله غیر مستقیم از طریق اجرای سیاست های صنعتی، مدیریت انگیزه بنگاه ها و قیمت گذاری پیگیری می شد. 
 

 
 

سیاست های دولت چین در صنعت پتروشیمی[4]قبل از پیوستن به سازمان جهانی تجارت 
 

در طی سال های بعد از جنگ جهانی دوم، چین از مدل برنامه ریزی مرکزی اتحاد جماهیر شوروی برای توسعه اقتصادی تبعیت می کرد. از زمان اتخاذ سیاست "در باز"[5]در دهه هشتاد میلادی تغییرات تدریجی در جهت کاهش نقش سیستم برنامه ریزی مرکزی رخ داد. از آن زمان سهم سرمایه گذاری هایی که توسط کمیسیون برنامه ریزی دولت کنترل می شد و از طریق بودجه تامین مالی می شد به تدریج کاهش یافت. 
 

با وجود کاهش سهم سرمایه گذاری های دولتی در بلند مدت، بیشتر طرح های توسعه در صنعت پتروشیمی از طریق دنباله ای از برنامه های پنج ساله توسط برنامه ریزان دولتی دنبال می شد. شکل گیری SINOPEC[6]در سال 1983 همزمان با شتاب فزاینده در سرمایه گذاری داخلی صنعت پتروشیمی بود. در طی برنامه پنج ساله ششم (1981 تا 1985) نرخ رشد سرمایه گذاری داخلی در صنعت پتروشیمی به طور متوسط 15 درصد در سال بوده است. این نرخ برای برنامه پنج ساله هفتم (1986 تا 1990) به طور میانگین 10 درصد در سال بوده است که بیشتر از نرخ رشد تولید ناخالص داخلی و نرخ رشد صنعت در دوره مورد نظر بوده است. تا سال 1990 طی برنامه پنج ساله هفتم صنعت پتروشیمی رشد قابل توجهی که ناشی از تقاضای بسیار بالا برای محصولات پتروشیمی بود را تجربه کرد. در برنامه پنج ساله هشتم (1991 تا 1995) مقرر شده بود که حداقل 18 پروژه عظیم توسط شرکت دولتی SINOPEC با سرمایه گذاری مشترک اجرا شود. در برنامه پنج ساله نهم دولت (1996 تا 2000) 14 طرح جدید و بسیاری کارخانه های پایین دستی طرح ریزی شده بود که به منظور افزایش ظرفیت تولید برای تامین نیاز داخل بود. با وجود این سرمایه گذاری های عظیم و طرح های عمده، عرضه مواد پلاستیکی و فیبر[7]تامین کننده نیاز داخلی نبود و شکاف قابل توجهی وجود داشت.1 
 

وضعیت رقابت‌پذیری صنعت محصولات شیمیایی قبل از پیوستن به سازمان جهانی تجارت 
 

میزان رقابت پذیری یک صنعت در توانایی آن برای برآورد نیازهای کمی و کیفی بازار نهفته است. شاخص رقابت پذیری تجارت[8]، مزیت مقایسه ای آشکار شده[9]و سهم بازار می تواند برای اندازه گیری میزان رقابت پذیری جهانی یا داخلی یک صنعت یا محصول مورد استفاده قرار گیرد. 
 

برپایه شاخص رقابت پذیری تجارت، صنعت محصولات شیمیایی در چین، در حالت کلی، صنعتی ضعیف محسوب می شده است (قبل از پیوستن به سازمان جهانی تجارت). این شاخص برای چین برای مدت زمان زیادی منفی بوده است. به طور مثال کسری تجاری صنعت محصولات شیمیایی در سال 1997 مقدار قابل توجه 6.5 میلیارد دلار بوده است که ناشی از واردات قابل توجه کالاهای نهایی شیمیایی و محصولات واسطه ای بوده است و به وضوح نشان گر عدم توانایی صنعت در برآورد نیازهای بازار داخل است. 
 

مزیت نسبی آشکار شده شاخص دیگری است که برای ارزیابی میزان رقابت پذیری یک صنعت به کار می رود. به طور کلی این موضوع پذیرفته شده است که زمانی که این شاخص برای صنعتی بالاتر از 2.5 باشد، صنعت مورد نظر به عنوان صنعتی مزیت نسبی قوی درنظر گرفته می شود. زمانی که این شاخص بین 1.25 تا 2.5 باشد صنعت با مزیت نسبی قابل قبول شناخته می شود و زمانی که این شاخص بین 0.8 تا 1.25 قرار می گیرد، صنعت دارای مزیت نسبی متعادل است و در نهایت زمانی که شاخص کمتر از 0.8 است، صنعت دارای عدم مزیت نسبی است. با این شاخص نیز صنعت محصولات شیمیایی در چین دارای وضعیت مناسبی نبوده است. در بین 33 محصول طبقه بندی شده در SITC[10]تنها 5 محصول برای چین دارای شاخص مزیت نسبی آشکار شده بالای 2.5 بوده اند و بخش قابل توجهی از محصولات (58 درصد از کل) این کشور دارای عدم مزیت نسبی بوده است2. جدول 1 میزان صادرات، واردات و شاخص میزان رقابت پذیری تجارت برای سالهای 1992 و 1997 را نشان می دهد. همانطور که در جدول نشان داده شده است اولاً اندازه شاخص برای کل محصولات شیمیایی برای هر دو سال منفی است هر چند در گذار از سال 1992 تا 1997 بهبود در شاخص ملاحظه می شود. علاوه بر این در سال 1997 در بین 13 فصل در دو بخش، شاخص رقابت پذیری تجاری برای 5 فصل مثبت است که کمتر از 30 درصد کل حجم تجارت را پوشش می دهند و نکته مهم اینکه بخش قابل توجهی از این حجم به خصوص در مورد صادرات، برای محصولات شیمیایی معدنی است. در رابطه با محصولات شیمیایی آلی (محصولات پتروشیمی) نیز حجم تجارت قابل توجهی مشاهده می شود که حجم صادرات و واردات در سال 1997 نزدیک هم بوده است و از سال 1992 تا 1997 هم میزان صادرات و هم میزان واردات افزایش چشم گیری داشته است و شاخص رقابت پذیری تجاری نیز بهبود یافته است. در سال 1992 چین به طور خالص وارد کننده محصولات آلی بوده است و در سال 1997 به طور جزئی صادر کننده خالص این مواد بوده است. علاوه بر این در سال 1997 61.57 درصد از کل صادرات محصولات بخش ششم[11]در فصل های 28 و 29 ، یعنی محصولات شیمیایی اساسی بوده است که سهم قابل توجهی است و با توجه به تراز تجاری منفی در فصل های بالاتر این بخش، نشان دهنده صادرات با ارزش افزوده پایین است. 
 

 
 

یکی از ضعف های مهم صنایع شیمیایی چین قبل از پیوستن به سازمان جهانی تجارت غلبه بخش دولتی در سرمایه گذاری بود که با تکنولوژی پایین، تاخیر های متعدد در ساخت و راه اندازی و بهره وری پایین سرمایه همراه بود. از نظر میزان سرمایه گذاری خارجی، بخش شیمیایی در میانه صنایع قرار داشت. بزرگترین زیربخش شیمیایی- صنعت مواد خام و محصولات شیمیایی- نسبت به بقیه زیر بخش ها سرمایه خارجی کمتری را دریافت کرده بود. جدول 2 سهم سرمایه گذاری مستقیم خارجی در سرمایه گذاری های صنعت را نشان می دهد. همانطور که از جدول بر می آید صنعت موادخام و محصولات شیمیایی در مقایسه با صنعت دارویی، لاستیک و پلاستیک سهم کمتری از سرمایه گذاری خارجی را به خود جذب کرده بوده است. 
 

 
 

رشد خیره کننده تولید محصولات شیمیایی در چین بعد از پیوستن به سازمان جهانی تجارت 
 

به دلیل اهمیت نزدیکی جغرافیایی در صنعت شیمیایی، با کاهش محدودیت های سرمایه گذاری در چین، شرکت های چند ملیتی به طور پیوسته در سال‌های انتهایی دهه نود میلادی و به خصوص بعد از پیوستن چین به سازمان جهانی تجارت فعالیت های شیمیایی خود را به دنبال مصرف کنندگان اصلی خود- صنایع اتومبیل، الکترونیک، ارتباطات و پارچه- به چین که دارای بازار بزرگ فروش و مزیت های هزینه ای به خصوص در مورد نیروی کار بود انتقال دادند. 
 

در سال 2004 صنعت محصولات شیمیایی چین دارای گردش مالی 137 میلیارد یورو و در جایگاه چهارم بزرگترین تولید کنندگان محصولات شیمیایی در جهان قرار داشت. در این سال آمریکا، ژاپن و آلمان در جایگاه بالاتر قرار داشتند. در سال 1994 میزان گردش مالی چین 50 میلیارد یورو و تنها 3.59 درصد از گردش مالی کل در دنیا بود که در سال 2004 به حدود 8 درصد رسیده بود. جدول 3 گردش مالی صنعت شیمیایی چین و مقدار متناظر برای کل دنیا را برای سال‌های 1994 تا 2004 نشان می هد.3 
 

 
 

 
 

میزان مصرف محصولات شیمیایی در چین در طی سال‌های 1994 تا 2004 رشد فزاینده ای را داشته است به طوری که در طی این مدت به طور متوسط سالانه 12.47 درصد مصرف محصولات شیمیایی در داخل رشد داشته است. جدول 4 نشان دهنده میزان مصرف محصولات شیمیایی در چین و کل دنیا است. در حالی که میزان رشد مصرف در کل دنیا به طور متوسط سالانه 4.41 درصد در طی این ده سال بوده است، چین مقدار رشد قابل توجه 12.47 درصد را تجربه کرده است. علاوه بر این سهم مصرف چین از کل مصرف دنیا به طور فزاینده ای رشد داشته است و از 4.36 درصد سال 1994 به 9.17 درصد در سال 2004 رسیده است. 
 

 
 

 
 

در طی سالیان گذشته تمرکز صنعت شیمیایی در چین روی تولید مواد شیمیایی اساسی همانند اتیلن، پروپیلن، آمونیاک و بنزن بوده است اما هدف دولت افزایش سهم صنایع پایین دستی به خصوص مواد شیمیایی ویژه[12]از کل تولید و رسیدن به خودکفایی در محصولات شیمیایی بوده است و این هدف همچنان دنبال می شود[13]. یک سری اقدامات برای ایجاد انگیزه سرمایه گذاری در این صنایع برای تولید مواد شیمیایی ویژه برنامه ریزی شد که نمونه آن ایجاد پارک صنعت شانگهای[14]برای دسترسی راحت تر به تکنولوژی جدید غربی بودکه به طور خاص برای این محصولات در نظر گرفته شده بود. 
 

دو سال انتهایی باقی مانده تا پیوستن چین به سازمان جهانی تجارت و دوره بعد از الحاق، دارای مشخصه رشد خیره کننده تولید محصولات شیمیایی بوده است. در حالی که در سال 2003 چین 7.78 درصد از کل گردش مالی محصولات شیمیایی جهان را به خود اختصاص داده بود و چهارمین تولید کننده محصولات شیمیایی در جهان بود در سال 2013 با فروش 1047.3 میلیارد یورویی سهم 33.2 درصدی از کل فروش جهانی و بزرگترین تولید کننده محصولات شیمیایی با اختلاف بسیار زیاد با آمریکا و اتحادیه اروپا بوده است که 16.7 درصد از کل تجارت جهانی را به خود اختصاص داده است. گزارش بانک آلمان در سال 2005 پیش بینی می کرد که چین با رشد 10 درصدی سالانه در فروش سهم خود از بازار جهانی را تا سال 2015 به 13 درصد برساند در حالی که میزان رشد واقعی سالانه طی سال‌های 2004 تا 2013 مقدار بسیار قابل توجه 23 درصد بوده است. شکل 1 میزان فروش محصولات شیمیایی برای کشورهای مختلف را برای سال 2013 نشان می دهد. علاوه بر این نسبت سهم چین از بازار جهانی محصولات شیمیایی به سهم چین از تولید ناخالص داخلی کل جهان در طی سالهای 1999 تا 2013 به طور قابل توجهی افزایش یافته است4. این موضوع نشان دهنده توجه ویژه این کشور به بخش شیمیایی و به ویژه بخش پایین دستی از سال 2003 به بعد است. شکل 2 نسبت سهم بازار جهانی محصولات شیمیایی به سهم تولید ناخالص داخلی را برای اتحادیه اروپا، کشورهای عضو موافقت نامه تجارت آزاد آمریکای شمالی[15]، چین، ژاپن و آمریکای لاتین نشان می دهد. همانطور که در شکل نشان داده شده است در حالی که این نسبت برای چین رشد قابل توجهی را نشان می دهد برای بقیه موارد با کاهش این نسبت روبرو هستیم. 
 

 
 

 
 

 
 

 
 

هدف دولت چین ایجاد فرصت برای رشد هرچه بیشتر سهم صنایع پایین دستی شیمیایی از کل ارزش افزوده ایجاد شده در صنعت شیمیایی بوده است. با وجود سرمایه گذاری های قابل توجه در سال‌های انتهایی قبل از پیوستن به سازمان جهانی تجارت و سال‌های بعدی، میزان سهم تقاضای بازار برای مواد شیمیایی اساسی، که در صنایع بالادستی تولید می شوند، در سال 2003 بسیار قابل توجه بوده است. شکل 35سهم بخش های مختلف بازار محصولات شیمیایی در چین را برای سال 2003 نشان می دهد. همانطور که در شکل نشان داده شده است سهم مواد شیمیایی اساسی مقدار قابل توجه 58 درصد بوده است که نشان دهنده این است که بخش زیادی از ارزش افزوده بخش شیمیایی در این زیر بخش ایجاد می شده است. 
 

 
 

مقایسه آمار سالهای اخیر با آمار قبل از پیوستن به سازمان جهانی تجارت 
 

جدول 5 آمار صادرات و واردات محصولات شیمیایی و شاخص رقابت پذیری تجارت طبق طبقه بندی HS را برای دو سال 2013 و 2014 نشان می دهد. مقایسه آمار صادرات و واردات برای دو سال 2014 و 1997 نشان می دهد که ارزش دلاری صادرات کل محصولات شیمیایی 13.15 برابر شده است و واردات 10.05 برابر شده است. علاوه بر این چین همچنان دارای شاخص رقابت پذیری در تجارت منفی است که نشان دهنده این است که چین همچنان وارد کننده خالص محصولات شیمیایی است اما مقدار این شاخص در سال 2014 نسبت به 1997 به مقدار 0.1328 رشد داشته است و از 0.1778- به 0.045- رسیده است. در رابطه با فصل 28، مواد خام شیمیایی معدنی، کاهش قابل توجه در شاخص مشاهده می شود که ناشی از ایجاد محدودیت های قابل توجه در مقابل صادرات مواد خام است که سبب افزایش جدی نسبت واردات به صادرات شده است. در سال 1997 چین صادرکننده خالص مواد شیمیایی آلی طبقه بندی شده در فصل 29 بود و شاخص رقابت پذیری تجارت در این سال 0.0520 بوده است اما در سال 2014 شاخص به مقدار 0.141- کاهش یافته است که نشان دهنده غلبه واردات در کل تجارت در این فصل است. در حالی که ارزش صادرات این فصل 13.38 برابر شده است ارزش واردات 19.71 برابر شده است که نشان از رشد تقاضای بسیار زیاد در بخش پایین دستی برای مواد خام این بخش و عدم تامین کامل تقاضای داخلی است. مقادیر مربوط به فصل های 39 و 40 نشان می دهند که چین هنوز نتوانسته است تمامی تقاضای داخلی مواد پلاستیکی را تامین کند و شاخص رقابت پذیری تجارت همچنان منفی است اما در هر دو فصل بهبود مشهودی مشاهده می شود. در حالی که شاخص رقابت پذیری تجارت در سال 1997 برای فصل 39 ، 0.3560- بوده است این شاخص در سال 2014 به مقدار 0.059- افزایش یافته است که نشان از موفقیت چین در افزایش عرضه مواد خام و واسطه‌ای این بخش به صنایع پایین دستی است. در فصل 40 نیز شاخص رقابت پذیری افزایش یافته و مثبت شده است. مقایسه سهم کالاهای اساسی شیمیایی در صادرات نشان می دهد که سهم 61.57 درصدی کالاهای اساسی در سال 1997 در فصول 28 و 29 از کل صادرات بخش ششم به 55 درصد در سال 2014 کاهش یافته است. این موضوع نشان می دهد که هنوز خام فروشی قابل توجهی وجود دارد. اما باید دقت کرد که میزان واردات در هر دو فصل نسبت به صادرات رشد بالاتری را تجربه کرده است و مقایسه سهم واردات کالاهای اساسی شیمیایی در دو سال نشان می دهد که این نسبت از 37.22 درصد سال 1997 به 56.08 درصد رسیده است که عامل اصلی آن رشد قابل توجه واردات در فصل 29 است و در این فصل چین با تراز تجاری منفی روبرو است که نشان دهنده تقاضای صنایع پایین دستی برای این بخش است. 
 

 
 

مالیات بر ارزش افزوده و سیاست صنعتی بازپرداخت مالیات بر ارزش افزوده 
 

تعرفه های بالا برای واردات کالاهای نهایی همانند اغلب کشورهای در حال توسعه یکی از مهمترین ابزاری های حمایت از صنایع پایین دستی قبل از پیوستن به سازمان جهانی تجارت در چین بوده است. با پیوستن چین به سازمان جهانی تجارت و کاهش اجباری تعرفه های واردات، چین سیاست حمایتی جایگزین برای ایجاد ارزش افزوده بالاتر در داخل را دنبال کرده است. برای این هدف چین افزایش مالیات روی صادرات مواد خام را پیگیری کرد. در واقع رشد مالیات روی صادرات بعد از پیوستن چین به سازمان جهانی تجارت به طور معنی داری در صنایعی که کاهش کمتری در تعرفه واردات ناشی از الحاق به سازمان جهانی تجارت را تجربه کرده بودند بیشتر بوده است. به بیان دیگر بیشترین افزایش حمایت از طریق سیاست تجاری( به شکل مالیات بر صادرات کمتر یا معادلاً به طور نسبی یارانه بیشتر به صادرات) به صنایعی تعلق گرفته است که بیشترین کاهش در حمایت، ناشی از کاهش تعرفه را با پیوستن به سازمان جهانی تجارت متحمل شده اند. علاوه بر این افزایش در مالیات بر صادرات در چین به طور معنی داری برای مواد خام بیشتر از صنایع مربوط به کالاهای فراوری شده بوده است. 
 

صنعت شیمیایی چین همواره مورد توجه دولت بوده است و با سرمایه گذاری های عظیم صورت گرفته در سال‌های انتهایی قبل از پیوستن به سازمان جهانی تجارت و بعد از آن ظرفیت عظیمی در صنایع بالادستی شکل گرفته است . قبل از پیوستن چین به سازمان جهانی تجارت سطح میانگین تعرفه واردات در سال 1999 برای مواد خام شیمیایی در فصول 28 و 29، 8.4 درصد بوده است که با پیوستن به سازمان جهانی تجارت حدود 3 درصد تعرفه واردات این محصولات به طور میانگین کاهش یافته و به 5.4 درصد رسیده است. محصولات طبقه بندی شده در این فصول بعد از فلزات و مواد خام معدنی بخش پنجم کمترین تعرفه واردات را در سال 1999 دارا بوده اند و بعد از مواد معدنی و فلزات کمترین کاهش در تعرفه واردات را بعد از پیوستن به سازمان جهانی تجارت تجربه کرده اند. در این چارچوب سیاستی با توجه به تقاضای فزاینده داخلی برای مواد خام و کالاهای واسطه‌ای شیمیایی و برای ایجاد انگیزه سرمایه گذاری در صنایع پایین دستی با ایجاد مزیت هزینه ای مواد خام و با توجه به عدم توانایی چین در تقاضای داخلی مواد خام و محصولات واسطه‌ای شیمیایی در سال‌های متمادی قبل از پیوستن به سازمان جهانی تجارت، در طی 10 سال از پیوستن به سازمان جهانی تجارت مالیات بر صادرات مواد خام شیمیایی[16]به طور میانگین 12.2 درصد افزایش یافته است که 11.3 درصد آن ناشی از کاهش نرخ بازپرداخت مالیات بر ارزش افزوده بوده است6. این رابطه بین کاهش کمتر در تعرفه واردت و افزایش بیشتر در مالیات بر صادرات در اینجا به این صورت است که به طور میانگین هر واحد درصد کاهش در تعرفه واردات فصول 28 و 29، با 4 واحد درصد افزایش در مالیات بر صادرات جایگزین شده است. این سیاست سبب افزایش عرضه مواد خام به داخل شده و نسبت ارزش واردات به صادرات مواد خام این فصول را افزایش داده است و بخشی از افزایش چشمگیر در رشد صنعت شیمیایی به خصوص صنایع پایین دستی را توضیح می دهد. این رخداد زمانی اهمیت خود را به طور کامل نشان می دهد که به این موضوع توجه شود که شرکت های بزرگ بالا دستی صنعت در سال‌های قبل از پیوستن پیوستن چین به سازمان جهانی تجارت شکل گرفته و بخش قابل توجه‌ی از ارزش افزوده صنعت را ایجاد می کردند اما در طی بیش از یک ده از پیوستن به سازمان جهانی تجارت رشد صنایع پایین دستی سبب شده بخش بیشتری از ارزش افوزده صنعت در بخش پایین دستی ایجاد شود به طوری که هم اکنون بیش از 60 درصد تقاضای داخل برای محصولات شیمیایی مربوط به صنایع پایین دستی است. 
 

نتیجه گیری 
 

هدفمندی، هدفگذاری و همگونی در استراتژی توسعه صنعتی چین قابل ردیابی در این مطالعه است. تکمیل زنجیره ارزش و حلقه های خوشه های صنعتی در چین هم از بعد افزایش ارزش افزوده در تولید که منجر به انعکاس ارزش افزوده در رشد دو رقمی اقتصادی به مدت بیش از 20 سال در این کشور شد، به غیر از این دستاورد مهم و اساسی امکان تبدیل شدن چین به صادر کننده اول دنیا را هم فراهم کرد. از این هم که بگذریم یکی از مهمترین بروندادهای این استراتژی افزایش قابل توجه فرصتهای کاری در صنایع کوچک و متوسط بود، امری که صرفاٌ با توسعه صنایع بزرگ و سرمایه بر محقق نمی شد. افزایش و رقابتپذیر نمودن تولید در کشور همزمان با ایجاد اشتغال پایدار ضرورتی انکار ناپذیر است. در این راستا و با بهره گیری از این مطالعه و مطالعاتی که پیشتر در این خصوص از سوی نگارنده منتشر شده است، بر نیاز و ضرورت اجرایی کردن مجموعه اقدامات زیر تأکید می گردد: 
 

1- با اتخاذ سیاست‌های مالیاتی، شیب قیمت مواد اولیه تولید صنایع بزرگ به سمت تأمین و تقویت صنایع مکمل داخلی برگردد. در این راستا لازم است که معافیت مالیات بر درامد صادرات مواد اولیه پتروشیمی، پالایشی و فلزات پایه حذف شود. 
 

2- با تعریف یک ساز و کار سنجش آستانه رقابت‌پذیری، استرداد مالیات ارزش افزوده در صادرات مواد اولیه کلاٌ یا جزئاٌ متوقف شود. 
 

3- در بخشهایی که لازم است، نرخ خوراک یا سایر حقوق دولتی صنایع بزرگ، برای جبران اثر هزینه ی دو بند فوق، بازنگری و تعدیل شود به نحوی‌که سودآوری متعارف این صنایع برقرار باشد. 
 

4- برای ایجاد صنایع بزرگ جدید یا توسعه تولید صنایع بزرگ موجود، تخفیف‌های خوراک به میزان 20-15درصد به مدت 5-3 سال از زمان بهره برداری در نظر گرفته شود به نحوی‌که ایران جذاب‌ترین قطب سرمایه گذاری صنایع پتروشیمی پالایشی و فلزات پایه باقی بماند. 
 

5- نظام رگولاتوری برای حوزه نفت، پتروشیمی و سایر بخشهایی که انحصار دولتی یا قانونی وجود دارد طراحی و راه اندازی شود. 
 

6- در صورت امکان تغییر فناوری، سازو کاری برای تغییر خوراک پتروشیمیهای مصرف کننده خوراک مایع، به خوراک گاز با استفاده از تسهیلات ماده 12 تدارک دیده شود. 
 

7- کلیه مشوق‌های صادراتی برای صنایع بزرگ (از جمله جوایز صادراتی، انتخاب به عنوان صادرکننده نمونه و مانند اینها) حذف شود و منابع آن به تشویق صنایع مکمل آنها (صنایع کوچک و متوسط) منتقل شود. 
 

8- به عوض مشوق‌های صادراتی برای صنایع بزرگ، مشوق‌ها و الزاماتی در راستای نوآوری، تحقیق و توسعه و سازگاری با محیط زیست مقرر شود تا موجب شود صنایع بزرگ به بومی سازی فناوری‌ها و بهره وری بیشتر سوق یابند و مخاطرات محیط زیستیشان به حداقل برسد. 
 

9- برای رقابتی نگه داشتن بازار مواد اولیه و جلوگیری از تنبلی حاصل از اتکا به منابع ارزان، حقوق ورودی مواد اولیه تولید داخل (محصولات صنایع بزرگ) به سطح صفر کاهش یابد. 
 

10- با توجه به اینکه مجموعه اقدامات فوق بازار داخلی مواد اولیه و همچینین محصولات صنایع مکمل آنها را رقابتی خواهد کرد، کلیه مداخلات دستوری دولت در قیمت گذاری تولیدات این صنایع متوقف شود. 
 

 
 

مراجع 
 

 
  
  Lu, L. & Todeva, E. The Petrochemical Industry In China - Government Regulation And Development Policies. 14–16 (2000). 
  XUEGONG, SUN. THE COMPETITIVENESS OF CHINA'S CHEMICAL SECTOR : ASSESSMENT AND IMPLICATIONS FOR EVSL POLICY. 135–154 
  Frank, H. Chemical industry in China : Overtaking the competition. (2015). 
  Pflug, K. Measuring China ’ s Importance. 2015 (2015). 
  Ihrcke, J. Study on the Future Opportunities and Challenges of EU-China Trade and Investment Relations Study 1 : 1–68 
  Garred, J. Export Taxes , Industrial Policy and the Value Chain in China After WTO. (2014). 
  
 

 
 

____________________________________________ 
 

[1]شامل صنعت پایین دستی پتروشیمی 
 

[2]Manufactured goods 
 

[3]commodities 
 

[4]شامل صنعت پالایشگاهی 
 

[5]Open Doors 
 

[6]China Petroleum & Chemical Corporation 
 

[7]fiber 
 

[8]Trade competitiveness index (TCI) 
 

[9]Revealed comparative advantage (RCA) 
 

[10]Standard International Trade Classification 
 

[11]Chemicals or allied 
 

[12]Specialty chemicals 
 

[13]در دوازدهمین برنامه پنج ساله (2011 تا 2015) دولت به دنبال رسیدن به خودکفایی در محصولات شیمیایی، ایجاد national champions با دسترسی به تکنولوژی مدرن غربی و دسترسی ایمن به مواد خام، سرمایه گذاری دولتی با مزیت دسترسی به مواد خام و انرژی بوده است. 
 

[14]Shanghai industry park 
 

[15]NAFTA 
 

[16]فصل 28 و 29، بخش ششم تا جایی که کالاها به عنوان ماده شیمیایی توصیف می شوند.
اتاق خبر عربستان صادرات نفت به آمریکا را کاهش می دهد Fri Dec 14 20:06:05 IRST 2018
اتاق خبر هواپیمایی قطر در ایران می‌ماند Mon Oct 08 21:37:05 IRST 2018
اتاق خبر دلایل بی‌اعتنایی بازارهای جهانی به بحران در شبه‌جزیره کره Sun Sep 10 12:21:14 IRDT 2017
اتاق خبر تقابل طبیعت و زندگی شهری در عکس روز نشنال جئوگرافیک Fri Jul 14 13:48:00 IRDT 2017
اتاق خبر انتقال ستاره بایرن به یوونتوس Fri Jul 14 01:18:00 IRDT 2017
اتاق خبر سیم‌کارت‌های به نام‌ خودتان را حتما پیگیری کنید Mon Jul 16 11:33:06 IRDT 2018
اتاق خبر تکلیف آبونمان تلفن ثابت چه می‌شود؟ Fri Sep 14 10:25:06 IRDT 2018
اتاق خبر رئیس‌جمهور: اگر برخی از حالت سنتی قرون پیش خارج نشوند، زنان آنها را به زور خارج می‌کنند/دوران حضور زنان در آشپزخانه سپری شده/چرا برخی‌ها نصفه خالی لیوان آب را می‌بینند Sat Mar 04 11:30:26 IRST 2017
اتاق خبر اندر حکایت قیمت‌گذاری خودرو/ واردات خودرو در انحصار چند نفر Wed Jul 05 12:08:00 IRDT 2017
اتاق خبر مصالح ساختمانی تولیدی کشور استاندارد است Sun Feb 10 10:16:04 IRST 2019
اتاق خبر بلور، چینی و لوستر ایرانی ارزآورند Wed Feb 13 10:07:03 IRST 2019
اتاق خبر توسعه ناوگان ریلی با مشارکت طرف روس Thu Nov 22 17:30:03 IRST 2018
اتاق خبر جزئیات تورم در استان‌ها Sat Mar 02 16:12:02 IRST 2019
اتاق خبر جزئیات نشست مزدی کارگران Wed Jul 25 18:37:11 IRDT 2018
اتاق خبر یارگیری ایران در مصاف با تحریم‌های امریکا Mon Jul 03 10:08:49 IRDT 2017
اتاق خبر مطالبات گندمکاران تا پایان مهرماه تسویه می‌شود Mon Sep 17 13:15:07 IRDT 2018
اتاق خبر کاهش قیمت تمام شده کالا با ایجاد صنایع بزرگ در کنار سواحل Wed Jul 18 21:26:15 IRDT 2018
اتاق خبر پرداخت یارانه نمی تواند موجب اشتغال شود Tue May 09 14:01:02 IRDT 2017
اتاق خبر نظر رهبر انقلاب درباره خرید و فروش ارز، سکه و طلا Thu Sep 27 20:20:04 IRST 2018
اتاق خبر مراکز کدام استان‌ها به ریل متصل می‌شود؟ Wed Feb 27 21:36:04 IRST 2019
اتاق خبر ژئوکدینگ اساس آدرس‌دهی را تغییر داد Sun Sep 03 13:55:03 IRDT 2017
اتاق خبر آخرین قیمت‌ها از بازار سکه و ارز Thu Jun 01 14:19:18 IRDT 2017
اتاق خبر جزئیات تقابل آخوندی با نظام مهندسی Mon Nov 19 17:58:03 IRST 2018
اتاق خبر 7دلیل اقتصادی که می‌تواند باعث باخت روحانی در انتخابات شود Thu May 18 17:23:02 IRDT 2017
اتاق خبر احتمال افزایش متغیر دستمزد97برای سطوح مختلف مزدی Wed Feb 07 17:46:02 IRST 2018
اتاق خبر چطور می‌توان آهنگ پیشواز را حذف کرد؟ Fri Mar 29 19:32:03 IRDT 2019
اتاق خبر حجتی خواستار ممنوعیت استفاده از چای خارجی دردستگاه‌های دولتی شد Mon Jun 25 18:30:05 IRDT 2018
اتاق خبر رشد همراه با احتیاط قیمت سهم‌ها در بورس تهران Wed Apr 25 15:47:03 IRDT 2018
اتاق خبر پیش‌بینی نفت 100 دلاری در آینده نزدیک Sun Apr 15 20:18:05 IRDT 2018
اتاق خبر امتناع برخی شرکت‌های سعودی از جابجایی 26 هزار زائر ایرانی Mon Jul 31 15:10:04 IRDT 2017
اتاق خبر فراخوان عمومی سازمان برنامه برای تدوین 5بسته عملیاتی اقتصاد ایران Fri Jun 29 09:23:03 IRDT 2018
اتاق خبر قیمت برق به‌طور متوسط به‌اندازه یک نان بربری افزایش می‌یابد! Sat May 05 16:29:07 IRDT 2018
اتاق خبر «نیما» را بشناسید Tue Apr 24 19:56:07 IRDT 2018
اتاق خبر نرخ تورم اردیبهشت 7.1 درصد شد Mon May 22 19:40:02 IRDT 2017
اتاق خبر رشد قندی‌ها علی رغم وضعیت قرمز بورس Wed Mar 01 17:46:02 IRST 2017
اتاق خبر رشد 162 واحدی شاخص کل بورس Thu Aug 17 09:40:03 IRDT 2017
اتاق خبر هیلاری کلینتون: برای کمک به مردم آمریکا از انزوا خارج می‌شوم Sun Mar 19 13:34:09 IRST 2017
اتاق خبر توافقنامه مشارکت سه جانبه ترکیه، ایران و روسیه در زمینه انرژی Wed Aug 16 16:04:04 IRDT 2017
اتاق خبر ونزوئلا 5 صفر از پول خود را حذف کرد Tue Aug 21 17:08:04 IRDT 2018
اتاق خبر گوشت روسی وارداتی شرعی است Wed Dec 13 18:38:02 IRST 2017
اتاق خبر تصمیم وزارت نیرو برای اتحاد بخش خصوصی و دولت Fri Nov 02 15:20:07 IRST 2018
اتاق خبر سیف به کمیسیون انرژی نرفت Sun Jan 29 20:30:02 IRST 2017
اتاق خبر تشکر نرگس کلباسی از ظریف و ملت ایران Tue Mar 28 11:24:01 IRDT 2017
اتاق خبر توقیف محموله‌های شرکت های هرمی Sun Jul 30 18:45:03 IRDT 2017
اتاق خبر از نفت 70 دلاری راضی‌ام Fri Nov 16 21:31:01 IRST 2018
اتاق خبر جوانان شانه‌های خود را به زیر بار مسئولیت دهند Wed Feb 13 19:51:34 IRST 2019
اتاق خبر ماجرای بسته شدن حساب ایرانیان در چین Tue Aug 08 13:22:04 IRDT 2017
اتاق خبر تاکید فرانسوی‌ها برای بررسی راه‌های تقویت حضور در بازار ایران Tue Oct 24 19:37:15 IRST 2017
اتاق خبر گفت‌وگوی وزیر انرژی آمریکا و مسرور بارزانی درباره ایران Thu Dec 13 23:41:04 IRST 2018
اتاق خبر کاهش تعرفه صوت Wed Jul 25 11:22:07 IRDT 2018
اتاق خبر از گازرسانی به سیستان و بلوچستان چه خبر؟ Thu Jan 10 11:02:02 IRST 2019
اتاق خبر ظرفیت حمل بار از راه آهن گرمسار-اینچه برون4 برابر افزایش می‌یابد Mon Jul 02 22:25:04 IRDT 2018
اتاق خبر جزئیات تازه از حواشی حضور نماینده سراوان در ساختمان گمرک ایران Wed Dec 19 18:29:33 IRST 2018
اتاق خبر نوسان 4 تا 230 درصدی 11 شاخص اقتصادی Mon Jan 23 20:39:02 IRST 2017
اتاق خبر اتمام پروژه پتروشیمی ایلام تا سال آینده Sat Jul 08 11:25:03 IRDT 2017
اتاق خبر خیز آفریقا برای ایجاد بزرگترین منطقه تجارت آزاد جهان Mon Feb 11 11:39:02 IRST 2019
اتاق خبر رشد 5,3 درصدی تسهیلات پرداختی بانک‌ها در فروردین 96 Wed May 10 11:31:36 IRDT 2017
اتاق خبر با شبکه‌های اجتماعی متخلف در زمان انتخابات قطعا برخورد می‌شود Fri Mar 17 10:18:01 IRST 2017
اتاق خبر ترکیه در ایران دفتر صادرات منطقه‌ای افتتاح می‌کند Wed Mar 28 13:34:05 IRDT 2018
اتاق خبر مقایسه پنج میلیارد دلاری مخابرات با خصوصی‌ها Fri Sep 08 09:15:04 IRDT 2017
اتاق خبر امید به تغییر بزرگتر و آبادانی کشور Thu Feb 01 16:34:04 IRST 2018
اتاق خبر قیمت طلا، سکه و ارز در روز سه‌شنبه Tue Dec 25 20:53:05 IRST 2018
اتاق خبر قیمت سکه طرح جدید امروز 25 دی 3 میلیون و 870 هزار تومان شد Tue Jan 15 17:22:05 IRST 2019
اتاق خبر کمالوندی: تمام گزارشات آژانس حاکی از اجرای کامل برجام از سوی ایران است Mon May 08 11:13:40 IRDT 2017
اتاق خبر سقوط ارزش سهام غول‌های اروپایی Wed May 09 19:31:05 IRDT 2018
اتاق خبر خیمه نوسانات غیرمنتظره بر بورس تهران Wed Aug 15 16:11:05 IRDT 2018
اتاق خبر ردپای شبکه‌های اجتماعی در شورای عالی فضای مجازی Mon Jul 03 08:41:03 IRDT 2017
اتاق خبر گزینه‌های روی میز دولت برای مدیریت ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز Sat Sep 23 19:20:04 IRST 2017
اتاق خبر امروز باید یکدیگر را بیشتر تحمل کنیم Thu Jun 28 14:04:04 IRDT 2018
اتاق خبر لایه‌های نفتی به ایرانی‌ها نخواهد رسید؟ Wed May 16 10:09:03 IRDT 2018
اتاق خبر یک قدم بین طلای سیاه تا خاک سیاه! Sat Feb 25 15:56:02 IRST 2017
اتاق خبر بررسی وضعیت بورس در سال گذشته Sun May 21 16:26:53 IRDT 2017
اتاق خبر صادرات «کالا در برابر نفت»روسیه به ایران به 45میلیارد دلار می‌رسد Wed Mar 15 08:48:01 IRST 2017
اتاق خبر صادرات نفت ایران به اروپا به روزانه 800 هزار بشکه افزایش می یابد Sat Mar 18 16:41:02 IRST 2017
اتاق خبر احتمال آزادسازی نرخ ارز جدی شد Sat Jul 28 13:08:04 IRDT 2018
اتاق خبر تأمین آب شرب اصلی‌ترین اولویت کاری دولت در سال 97 است Mon Apr 23 16:34:05 IRDT 2018
اتاق خبر چهارده اقدام شاخص سازمان بورس Mon Jul 10 09:19:32 IRDT 2017
اتاق خبر نحوه انتقال همه‌ کارت‌ها به کارت‌ هوشمند ملی Sun Oct 01 11:31:02 IRST 2017
اتاق خبر اعضای اتاق اصناف ایران انتخاب شدند Tue Nov 27 21:01:07 IRST 2018
اتاق خبر توزیع مرغ با قیمت 11 هزار و 150 تومان در بازار Thu Aug 23 18:26:05 IRDT 2018
اتاق خبر دستاوردها و اقدامات وزارت جهاد کشاورزی در دولت یازدهم تشریح شد Wed Aug 24 08:10:04 IRDT 2016
اتاق خبر آخرین خبرها از فعالیت تاکسی‌های اینترنتی در فرودگاه Tue Jul 31 22:20:04 IRDT 2018
اتاق خبر قیمت پروازهای خارجی با ارز مصوب تعیین می شود Thu Aug 09 22:30:07 IRDT 2018
اتاق خبر وضعیت صنعت، معدن و تجارت ایران در پایان دولت یازدهم Thu Aug 10 11:23:07 IRDT 2017
اتاق خبر مردم صرفه‌جویی در مصرف برق را جدی بگیرند Thu Jul 06 09:06:13 IRDT 2017
اتاق خبر قیمت طلای جهانی بالا ماند Thu Apr 11 14:42:03 IRDT 2019
اتاق خبر صفحه نخست روزنامه‌‌های چهارشنبه، 7 آذر Wed Nov 28 10:14:20 IRST 2018
اتاق خبر برنامه‌ای برای اعمال خاموشی نداریم Fri Jul 28 11:22:03 IRDT 2017
اتاق خبر اعلام زمان پیش فروش بلیت‌ قطارهای مسافری برای نیمه دوم فروردین‌ماه Sun Mar 26 19:16:03 IRDT 2017
اتاق خبر تمام رشد نقدینگی تبدیل به پول داغ شد Thu Feb 07 09:50:28 IRST 2019
اتاق خبر بازپرداخت اضافه پرداخت پژو2008 ممکن نیست Sat Jul 15 09:51:04 IRDT 2017
اتاق خبر شاغلین فقیر بحران جدید اقتصاد ایران Wed Dec 19 10:05:06 IRST 2018
اتاق خبر پیشگامی بانک‌ها در توسعه راهکارهای فناوری‌محور Wed Apr 05 20:26:02 IRDT 2017
اتاق خبر طلا در مسیر ثبت طولانی‌ترین روند رشد قیمت سال Fri Oct 26 16:15:08 IRST 2018
اتاق خبر مناقصه توتال بدون وقفه در حال انجام است Sat Jan 13 20:27:02 IRST 2018
اتاق خبر پیش‌بینی نوبخت برای ایجاد بیش از یک میلیون شغل در سال 98 Sat Jan 12 14:13:03 IRST 2019
اتاق خبر جذب گردشگر راهکار جدی ایجاد اشتغال در کشور است Tue May 16 19:50:02 IRDT 2017
اتاق خبر دهن‌کجی به بازار 80 میلیونی ایران Fri Feb 09 08:59:03 IRST 2018
اتاق خبر ظریف: توافق هسته‌ای افق‌های جدیدی را برای گفت‌وگو و احترام متقابل در سطح منطقه‌ای گشوده است Wed Jul 19 10:46:05 IRDT 2017
اتاق خبر پیشرفت 45 درصدی آزادراه جنوب تهران با سرمایه 2500 میلیاردی Thu Jun 21 14:28:05 IRDT 2018
ساعت24 ایران بمباران ساختمان تلویزیون الاقصی را محکوم کرد Tue Nov 13 15:20:50 IRST 2018
آفتاب ایران شعبه اداره مهاجرت آذربایجان در مرز آستارا آغاز به کار کرد Fri Dec 28 12:50:27 IRST 2018
انتخاب گزارش «گاردین» از موج جدید تحریم ها، تاثیرش بر بیماران، دانشجویان و منطقه / ایران روی اروپا حساب باز کرده است Tue Nov 06 06:00:01 IRST 2018
پارس نیوز طرز تهیه دهان‌شویه خانگی Mon Nov 19 19:15:00 IRST 2018
تدبیر و امید آینده اوپک در دستان عربستان و روسیه Sun Jul 23 17:22:46 IRDT 2017
باشگاه خبرنگاران ملاک انتخاب وزرا باید بر اساس شایسته سالاری باشد Mon Aug 14 15:38:55 IRDT 2017
وزارت نیرو وزیر نیرو از طرح آبرسانی به بم و بروات بازدید کرد Tue Dec 26 17:15:29 IRST 2017
جهان نیوز افزایش آمار کشته‌شدگان واژگونی اتوبوس دانشگاه Tue Dec 25 15:29:05 IRST 2018
خبرگزاری نسیم معرفی رشته «طراحی بسته‌بندی» Wed Sep 27 13:19:03 IRST 2017
تابناک حکم بابک زنجانی براساس قانون اعاده دادرسی باید متوقف شود Sat Apr 22 14:58:44 IRDT 2017
تدبیر و امید بیرانوند: اگر گل شانسی اسپانیا نبود، تا صبح هم نمی‌توانستند گل بزنند Thu Jun 21 02:43:31 IRDT 2018
انتخاب فیلم/ علامت @ از کجا آمد و چه کاربردهایی در طول تاریخ داشت؟ Thu Feb 22 14:17:53 IRST 2018
ایران آنلاین بودجه هوشمند سازی 4درصد کاهش یافت Wed Feb 14 10:08:57 IRST 2018
اقتصاد آنلاین وزش باد نسبتا شدید در پایتخت Thu Jan 25 11:52:26 IRST 2018
باشگاه خبرنگاران بقعه امامزاده سید بهاءالدین محمد (ع) میزبان مسافران نوروز Sun Apr 01 07:17:43 IRDT 2018
واحد مرکزی خبر فرهنگ در البرز مغفول مانده Wed Aug 15 16:47:59 IRDT 2018
دویچه وله معترضان عراقی در بصره کنسولگری ایران را به آتش کشیدند Fri Sep 07 23:47:00 IRDT 2018
آریا تابش: تمام انتظارات قلعه‌نویی را برآورده کردیم/ مذاکره با چند ستاره جدید ادامه دارد Sat Jun 09 10:19:18 IRDT 2018
خبرگزاری مهر صفحه اول روزنامه‌های استان قم 22 شهریور 96 Wed Sep 13 10:47:21 IRDT 2017
ایسکانیوز سرتیپ حسنی آهنگر خبر داد: برگزاری همایش ملی نظام سلطه و جریان نفوذ با سخنرانی آملی لاریجانی Wed Feb 01 12:14:33 IRST 2017
ایران آنلاین سکه بر مدار گرانی/ دلار 3813 تومان شد Sun Jul 30 14:11:08 IRDT 2017
خبرگزاری بین المللی قرآن بررسی ارتباط «اسلام و ادبیات» در 4 مقاله/ کتاب «اسلام و ادبیات» به‌زودی چاپ می‌شود Wed Sep 13 14:08:31 IRDT 2017
نامه نیوز وال‌استریت جهش کرد/افزایش سود اوراق خزانه‌داری آمریکا Thu Jun 07 10:51:03 IRDT 2018
شیعه نیوز جایگاه شیعیان در پرجمعیت ترین کشور اسلامی Sun Mar 12 15:43:46 IRST 2017
باشگاه خبرنگاران با این نوشیدنی‌ها کبدتان را درمان کنید Tue Jun 19 14:52:01 IRDT 2018
پولی مالی آمار معاملات و اخبار بورس کالای ایران، عرضه Sat Oct 28 09:48:00 IRST 2017
صبحانه با خبر مقصد بهینه خودروهای پسابرجامی Tue Sep 19 09:17:33 IRDT 2017
سلامت نیوز چند توصیه برای مصرف آنتی‌بیوتیک‌ Wed Feb 13 09:07:00 IRST 2019
شبکه اطلاع رسانی دانا کاهش 10درصدی ورودی پرونده‌ها به دادگستری خاتم / سازش سرانجام 30 درصد از پرونده‌های شورای حل اختلاف شهرستان Tue Jul 04 09:59:23 IRDT 2017
برنا ارائه خدمات شایسته به مردم؛ از اولویت مهم مجموعه بهداشت و درمان هرمزگان است Sun Oct 14 09:02:45 IRST 2018
واحد مرکزی خبر ثبت 2 اثر ملی در مازندران Thu Apr 27 12:46:39 IRDT 2017
روزنو مکمل های آهن این سرطان هولناک را تشدید می کند Thu Apr 19 11:04:28 IRDT 2018
میزان جایزه 2 میلیون دلاری برای رقابت پهپاد و انسان +عکس Thu Sep 06 14:17:41 IRDT 2018
برنا مراسم عزاداری شب عاشورای حسینی -تهران Thu Sep 20 02:11:38 IRDT 2018
آفتاب ایران کشف تخلفات بوری آمریکا پس از 4 سال / کنترل تخلفات بازار با ابزارهای جدید Wed Dec 13 12:08:12 IRST 2017
خبرگزاری دانشجویان ایران پسماندهای بیمارستانی مناطق زلزله‌زده چه می‌شود؟ Sat Dec 30 09:22:29 IRST 2017
فردا تصویری جالب از ساعت اوج ترافیک در هلند Wed Jan 16 13:26:51 IRST 2019
باشگاه خبرنگاران معرفی نفرات برتر مسابقات تیراندازی Tue Sep 25 15:44:15 IRST 2018
شارا دومین جشنواره بورس و رسانه برگزار شد Wed Aug 15 17:18:00 IRDT 2018
همشهری آنلاین تشخیص سرطان در 10 دقیقه با آزمایش خون Wed Dec 05 14:59:16 IRST 2018
آفتاب ایران محمدرضا جلایی پور از زندان آزاد شد Tue Jul 03 19:50:16 IRDT 2018
آرا نیوز جامعه دانش‌آموختگان دانشگاه آزاد اسلامی از اقدامات انقلابی ولایتی تقدیر کرد Wed May 31 11:28:33 IRDT 2017
باشگاه خبرنگاران آخرین مهلت ثبت نام عتبات دانشجویی اعلام شد Tue Jul 31 15:09:34 IRDT 2018
شبکه اطلاع رسانی دانا حمید درخشان: آقای کریمی، احترام ! Sat Sep 16 19:43:04 IRDT 2017
خبرگزاری دانشجویان ایران انتقاد ملانیا از عملکرد ضعیف سخنگوی کاخ سفید در دفاع از ترامپ Mon May 22 10:30:11 IRDT 2017
ایران آنلاین حمایت کاپیتان سابق پرسپولیس از شجاع خلیل زاده بخاطر یک اشتباه Sun Aug 06 15:37:26 IRDT 2017
خبرگزاری مهر شکست تیم فوتسال آرش نوین قم برابر مس سونگون Sun Aug 14 15:50:55 IRDT 2016
پارسینه عضو جامعه روحانیت:شعار"مرگ بر آمریکا"کم نمی‌شود Sun Apr 29 11:44:24 IRDT 2018
خبرگزاری مهر وحدت سبب افزایش بهره‌وری و خدمت‌رسانی بهتر به مردم می شود Sat Nov 03 14:39:43 IRST 2018
پرس تی وی عبادی خواستار کاهش نظامیان امریکایی در عراق Fri Mar 17 14:28:49 IRST 2017
واحد مرکزی خبر برگزاری مراسم بزرگداشت روز جهانی ورزش دانشگاهی Mon Sep 17 10:49:58 IRDT 2018
بی باک نیوز اهمیت مصرف موادغذایی سالم در صبحانه Wed Mar 29 09:50:01 IRDT 2017
خبرگزاری مهر معرفی بسته‌ کتاب «انقلابی! بخوان، انقلابی بمان» به مناسبت روز زن Mon Feb 25 12:45:13 IRST 2019
جماران 120 مدرسه در طرح تعالی برتر کشوری معرفی شد Sun Feb 17 12:27:44 IRST 2019
تی نیوز طراحی اوریگامی چادر عشایری Tue Aug 22 19:00:59 IRDT 2017
بی باک نیوز ایمنی برق پرسنل غیر برقکار Sat Oct 07 11:02:01 IRST 2017
ایسکانیوز راه اندازی صندوق سرمایه گذاری در دستور کار است/تامین مالی پتروشیمی از طریق انتشار اوراق سلف Mon May 08 08:15:00 IRDT 2017
پارس فوتبال خیانت بزرگ مدیران استقلال به هواداران ؛ آقایان لطفا پاسخگو باشید ! Sun Dec 16 21:29:26 IRST 2018
تابناک ترامپ برخلاف شعارهایی که من دادم در انتخابات پیروز شد و من انتظار ندارم که او تغییر زیادی بکند Wed Jan 18 22:47:28 IRST 2017
خبرگزاری بین المللی قرآن همکاری جامعة‌القرآن در ستاد اجرایی «پایتخت گردشگری کشورهای اسلامی - تبریز‌ 2018» Sun Dec 10 15:00:54 IRST 2017
باشگاه خبرنگاران آزمون استخدامی دستگاه‌های اجرایی خراسان شمالی Wed Mar 06 13:32:50 IRST 2019
فردا ارائه گزارش عملکرد ستاد اقتصاد مقاومتی به رهبر انقلاب Mon Mar 13 15:01:05 IRST 2017
مشرق نیوز فیلم/ شکار کردن پلنگ روی هوا ! Thu Jan 03 14:42:41 IRST 2019
فردا برگزاری نشست تخصصی «دیپلماسی جهادی» Sun Mar 05 12:42:51 IRST 2017
پارس نیوز دبیرکل سازمان جهانی گردشگری با ظریف دیدار کرد Sun Nov 11 17:26:30 IRST 2018
خبرگزاری فارس دادستان ماساچوست هم علیه فرمان ضدمهاجرتی ترامپ شکایت کرد Fri Mar 10 00:51:00 IRST 2017
جهان نیوز بزرگان اصلاحات در صف طلاق از روحانی Wed Aug 16 07:32:58 IRDT 2017
ایلنا آمار نهایی ثبت نام داوطلبان پنجمین دوره انتخابات شورای اسلامی شهر و روستا در خوزستان Tue Mar 28 12:39:20 IRDT 2017
خبرگزاری مهر شرکت های فنی و مهندسی در بازسازی سوریه نقش آفرینی کنند Sun Jan 13 22:06:09 IRST 2019
تی نیوز روزنه های امید افزایش قیمت نفت برای اقتصاد ایران Wed Apr 04 14:18:37 IRDT 2018
ورزش 3 اومانیا در تمرین پارس جنوبی (عکس) Mon Aug 21 17:58:00 IRDT 2017
تهران پرس هراس صهیونیست‌ها از پاسخ ایران؛ اقدامات تنش‌آمیز تل‌آویو ادامه دارد Thu Apr 19 13:24:00 IRDT 2018
ایستا نیوز سبقت تورم از دستمزدبعداز هدفمندی Sun Feb 12 09:28:40 IRST 2017
روزنو اوباما از ماکرون در دور دوم انتخابات فرانسه حمایت کرد Thu May 04 18:54:16 IRDT 2017
باشگاه خبرنگاران توضیحات نماینده دانشگاه آزاد در مجلس شورای اسلامی درباره جذب داوطلبان پزشکی Mon Dec 31 10:26:06 IRST 2018
ورزش 11 ستاره پرسپولیس عزادار شد Thu Apr 11 05:30:00 IRDT 2019
خبرگزاری فارس تیراندازی به حاضران در باشگاه شبانه کارولینای شمالی Sat Jul 08 14:28:00 IRDT 2017
باشگاه خبرنگاران طرح وزارت بهداشت برای اعطای وام‌های کم‌ بهره به صنعت داروسازی/ افتتاح پیشرفته تربن کارخانه تولید قرص و کپسول گامی برای جهانی شدن Sun Apr 21 11:48:23 IRDT 2019
انتخاب با این مواد غذایی مغزتان دیرتر پیر می‌شود Mon Dec 24 11:08:11 IRST 2018
جوان آنلاین "کشیری" باز هم رکورد پرتاب چکش بانوان ایران را شکست Sun Apr 30 14:42:55 IRDT 2017
خبرگزاری مهر آذری: مظاهری هرجا می‌خواهد برود/ یک بچه هم اینطور گل نمی‌خورد! Mon Nov 12 11:14:40 IRST 2018
آنا تمهیدات اورژانس تهران برای شهرآورد پایتخت/ استقرار 10 آمبولانس و 2 اتوبوس آمبولانس در ورزشگاه آزادی Mon Feb 26 12:23:01 IRST 2018
آنا تغییر روابط عمومی فدراسیون والیبال Sat Apr 07 16:58:18 IRDT 2018
افکارخبر خانه مسئولیت‌پذیری؛ تلاشی برای آموزش سبک‌های نوین تربیت فرزند Tue Sep 18 01:33:00 IRDT 2018
پرس شیعه بازارچه خیریه انجمن همسران دیپلمات‌های وزارت خارجه برگزار می شود Mon Jan 29 16:41:34 IRST 2018
خبرگزاری تسنیم آغاز فعالیت انتخاباتی اصول‌گرایان در قالب شورای همگرایی از مهرماه Wed Jul 27 15:47:59 IRDT 2016
خبرگزاری تسنیم مجسمه‌سازی به یک مکتب هنری مستقل در شأن انقلاب اسلامی تبدیل نشده است Wed Apr 10 14:06:23 IRDT 2019
باشگاه خبرنگاران دارو‌های نیرو زا زمینه ساز نارسایی کبد خواهد بود Wed Feb 06 16:53:23 IRST 2019
باشگاه خبرنگاران تساوی بعد از 17 دقیقه وقت اضافی! Sun Dec 23 10:04:36 IRST 2018
خبرگزاری جمهوری اسلامی مخبردزفولی: خودکفایی با اقتصادِ دانش بنیان معنا می یابد Sun Nov 11 20:28:00 IRST 2018
تدبیر و امید رئیس شورای شهر یزد به شلاق محکوم شد؛ اعتراض الویری Thu Jan 17 10:42:51 IRST 2019
پارس فوتبال روزنامه کوریره دلو اسپورت ، جمعه 17 نوامبر ؛ ناپولی عاشقتم ! Fri Nov 17 18:52:46 IRST 2017
خبرگزاری دانشجویان ایران جعفرزاده: هیچ تدبیر جدی در بودجه دیده نمی‌شود Mon Jan 21 12:33:57 IRST 2019
فردا دومین محموله «واکسن اطفال» یونیسف وارد یمن شد Thu Oct 05 23:43:11 IRST 2017
خبرگزاری جمهوری اسلامی مریم کوچولو به بادکنهای خود رسید Thu Mar 01 20:30:00 IRST 2018
فردا خودروهای خارجی دست‌دوم چند؟ +جدول Thu Nov 22 14:01:56 IRST 2018
جهان نیوز صحابی ایرانی پیامبر اسلام (ص) به قاب سیما می آید Sat Oct 20 08:07:02 IRST 2018
خرداد نیوز مرکل: خروج آمریکا از سوریه حوزه نفوذ ایران را گسترش می‌دهد Sat Feb 16 21:36:47 IRST 2019
پارسینه علم‌الهدی: دشمن جرات و قدرت نزدیک شدن به ایران را ندارد Fri Nov 23 12:49:50 IRST 2018
شیعه نیوز آزادسازی درعا انقلابی در معادلات جنگ سوریه است Sat Jul 21 14:54:24 IRDT 2018